Drugsafval

Bij de productie van drugs komen afvalstoffen vrij. Het chemisch afval kan zeer brandbaar, sterk bijtend of giftig zijn. Criminelen willen van deze afvalstoffen af. Zo lozen ze vloeibaar drugsafval in het riool, op akkerland of de gierkelder van een boederij. Daarnaast worden de afvalstoffen vaak gedumpt.

Elke dumping is illegaal. Het leidt tot maatschappelijke kosten voor het opruimen en verwerken van het afval, legt een fors beslag op de schaarse capaciteit van handhavers, zoals boswachters, en schaadt het milieu in algemene zin en de flora en fauna in het bijzonder. Door vervuiling van de bodem en (oppervlakte)water kunnen flora en fauna sterven.

Een dumping van drugsafval is goed te herkennen. Vaak ligt het afval in kunststof of metalen vaten, jerrycans en soms ook gasflessen langs de weg, in het bos of in het open veld. Soms ligt het afval in een uitgebrande auto en is het nog gevaarlijker. Lees wat je kunt doen bij het aantreffen van een drugslab of –dumping.

Aantal drugsdumpingen

In 2023 werden in totaal 191 dumpingen ontdekt. Dit is een stijging van 23% ten opzichte van 2022. Deze stijging blijft wat achter met de stijging van het aantal ontdekte productielocaties. Dit ligt mogelijk in het feit dat criminele organisaties het afval in grote partijen achterlaten op productielocaties of in loodsen. Daarnaast gebruikt men vermoedelijk alternatieve wijze van dumpen wat buiten het zicht van de overheid blijft. Dumpingen in zogenaamde afvalputten, in oppervlaktewater of in het riool zijn de afgelopen jaren incidenteel aan het licht gekomen. 

Aansprakelijkheid voor kosten opruimen afval

Om gedupeerde grondeigenaren en gemeenten niet te laten opdraaien voor opruimkosten van drugsafval, is een provinciale subsidieregeling in het leven geroepen. Particuliere grondeigenaren kunnen via de provinciale regeling 100% van de kosten voor het opruimen van drugsafvaldumpingen vergoed krijgen en overheden 50% van de kosten. Beiden tot een maximum van €25.000. Deze subsidieregeling wordt voor alle provincies uitgevoerd door organisatie BIJ12. Zie voor meer informatie provinciale subsidieregeling ‘opruiming-drugsafval’.

Einde van provinciale subsidieregeling

De huidige provinciale subsidieregeling voor opruimkosten van drugsafval stopt binnenkort. De deadline voor het indienen van aanvragen bij BIJ12 verschilt per provincie:

• In Gelderland, Groningen, Overijssel en Zuid-Holland konden gemeenten aanvragen indienen tot 31 december 2025.
• In de overige provincies sluit de subsidieregeling op 31 januari 2026. Na deze datum is het niet meer mogelijk om subsidie aan te vragen bij BIJ12.

Overgangsregeling

Opruimkosten die in 2025 zijn gemaakt, maar waarvoor geen subsidie meer kon worden aangevraagd, kunnen worden meegenomen in de nieuwe werkwijze.

Nieuwe werkwijze vanaf 1 februari 2026

Vanaf 1 februari 2026 verloopt de financiering voor het opruimen van drugsafval via een decentralisatie-uitkering (DU) drugsafval. Deze uitkering is bedoeld voor de kosten van het opruimen van chemisch drugsafval (lachgascilinders zijn geen drugsafval).

Melden van opruimkosten

Gemeenten en provincies kunnen vanaf 1 februari 2026 hun opruimkosten melden bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). De verdere uitwerking van de wijze van melden en de voorwaarden voor de decentralisatie-uitkering zullen in de loop van februari gecommuniceerd worden door de VNG.

Vergoeding en uitbetaling

Aan het einde van elk jaar keert het Rijk op basis van een verdeelsleutel een vergoeding uit aan de betreffende gemeenten en provincies. De uitbetaling vindt eenmaal per jaar plaats via het Gemeente- en het Provinciefonds.

Als drugsafval wordt aangetroffen

• Particulieren, boeren, natuurorganisaties en landgoedeigenaren* kunnen zich bij hun gemeente melden voor opruimen van chemisch drugsafval. De gemeente meldt deze kosten bij het VN-loket.
• Waterschappen melden hun kosten rechtstreeks bij de VNG. De vergoeding loopt vervolgens via het provinciefonds.

* Indien particuliere grondeigenaren mogelijk verantwoordelijk zijn voor de vervuiling kunnen ze hiervoor juridische aansprakelijk worden gesteld.

Meer informatie

• ‘Ons protocol bij drugsdumping wordt breed gedragen’ (CCV-Secondant)
• Zo schadelijk en gevaarlijk is drugsafval 
• Elke dump is een plaats delict 
• De gevaren van dumpingen en lozingen van drugsproductieafval voor de kwaliteit van drinkwaterbronnen (RIVM)
• Drugsdumpers in Overijssel bijna nooit gepakt: “Lozen drugsafval is geen hogere wiskunde”